logoprzez

naglowek-07

Opublikowano: piątek, 29, kwiecień 2016 15:35
Autor: Krzysztof Chmielewski

bunt3

fot. kadr z filmu

Historia Śląska od wielu lat stanowi twardy orzech do zgryzienia - jedni chcą, by patrzeć na nią przez pryzmat polskości, inny zaś kultury niemieckiej. Jeszcze inni spoglądają na nią w dwójnasób, dodając m.in. wątki czeskie… Ale wielkiej polityce zapomina się o maluczkich.

Na przełomie marca i kwietnia odbyła się premiera, a właściwie dwie premiery, w Berlinie i Muzeum Śląskim, dokumentu opatrzonego wymownym tytułem: Zbuntowany Śląsk. Gawęda z dziejów walk społecznych na Górnym Śląsku. Film prezentuje inne spojrzenie na problem z, nie tyle nowej, co rzadko stosowanej, perspektywy.

Dariusz Zalega, reżyser i współscenarzysta filmu, w jednej z rozmów wspominał:

[…] staramy się pokazać tę historię z nieco innej strony, z punktu widzenia mieszkańców tego regionu. Trzeba przecież pamiętać, że to w większości nie była szlachta, magnateria, tylko zwykli robotnicy i chłopi. Na kartach historii te postaci pojawiają się przede wszystkim w kontekście folkloru górniczego, pielgrzymek do Piekar… Natomiast w dominującym dyskursie dotyczącym Śląska, praktycznie nie pojawiają się oni jako buntownicy. A mieli się przeciwko czemu buntować […] chcieliśmy też trochę pogonić to narodocentryczne spojrzenie na naszą historię, tym bardziej, że w żadnym muzeum nie znajdziemy informacji na ten temat, podobnie jak na kartach oficjalnych historii regionu. My chcemy przywrócić tę pamięć (źródło: mojchorzów.pl).

Jest to historia zwykłych ludzi, robotników i chłopów, których najczęściej ukazuje się lub opisuje w trakcie pracy w polu bądź przemyśle, jako element folkloru, jako mieszkańców ceglanych domków i familoków z kolorowymi ogrodami. Ale na kartach oficjalnych historii brakuje większych i popularnych wzmianek o buntach przeciwko wyzyskowi, niż strajki z XX wieku i Powstania Śląskie. Są napomknięcia, ale o wielu sprawach się milczy. Zbuntowany Śląsk jest więc czymś, co uchyla przed nami rąbka tajemnicy, co przypomina o nie tak dawno minionej przeszłości.

Film nie jest ujęciem całościowym. To zestawienie najważniejszych, najbardziej charakterystycznych i pamiętnych wystąpień ludności robotniczej, od XIII do XX wieku, m.in. tzw. Małej Komuny Paryskiej, strajków w Tarnowskich Górach, Rozbarku, Katowicach.

To także, częściowo, historia samego górnictwa na tym terenie, począwszy od rud srebra, ołowiu i żelaza, a skończywszy na czarnym złocie. Wypowiadają się tutaj m.in. przedstawiciele muzeów w Tarnowskich Górach, Chorzowie i stolicy Górnego Śląska, prezentowane są liczne materiały zdjęciowe będące dokumentacją zamierzchłych wydarzeń.

Widz dowie się także o mniej znanych wydarzeniach, mających miejsce w nieistniejących już kopalniach, takich jak „Szczęście Luizy" w Roździeniu. Wspomniany jest także bunt górników w Zabrzu z końca XVIII wieku, w kopalni „Królowa Luiza”.

Można się zapoznać z historią ruchów strajkowych w XX wieku, szczególnie w XX-leciu międzywojennym, kiedy to zatrudnionych w przemyśle ciężkim wsparli m.in. kolejarze i pracownicy poczty, dowiedzieć się, czym był Komitet 21, i „strajki rozpaczy”, czyli pierwsze głodówki (zaczęły się w kopalni „Kleofas”).

Całość podzielona jest na kilkuminutowe fragmenty, pomiędzy którymi umieszczono przerywniki - wtrącenia muzyczne. Teksty zaczerpnięte m.in. ze zbiorów Adolfa Dygacza śpiewa Grzegorz Płonka w asyście gitary i akordeonu. Usłyszymy m.in. U tych panów z wielkich stanów i Nie bono jo ponu służyć.

 

Zbuntowany Śląsk jest nie tylko sprawnie zrealizowaną produkcją, ale przede wszystkim niezwykle bogatym źródłem informacji na temat historii regionu. Historii, o której rzadko się słyszy, bo pisanej nie z perspektywy zwycięzców, a przegranych.  

Co jednak najważniejsze, nie jest to dokument przygotowany pod jakąkolwiek „publikę” czy linię polityczną. To spora porcja faktów ubranych w przystępną, ciekawą formę słowno-muzyczną, neutralna. Jak to historia.

Wreszcie, Zbuntowany Śląsk to wielotorowy, multidyscyplinarny projekt, którego pierwsza część – opisywany film, została już wykonana, a kolejne elementy są właśnie w fazie realizacji. Istnieje strona internetowa, zbuntowanyslask.eu, która powoli zapełnia się treścią, powstaje album muzyczny z nowymi aranżacjami pieśni strajkowych, planowane są wystawy i spotkania poświęcone historii buntów na Śląsku.

Oby tak dalej!

© Copyright 2011. „System e-informacji kulturalnej" współfinansowany jest przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013. Zadanie realizowane w ramach projektu pn. „W sieci kultury – utworzenie systemu e- informacji kulturalnej na terenie Gminy Zabrze”

Ta strona używa plików cookies.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem

1. Serwis zbiera w sposób automatyczny tylko informacje zawarte w plikach cookies.

2. Pliki (cookies) są plikami tekstowymi, które przechowywane są w urządzeniu końcowym użytkownika serwisu. Przeznaczone są do korzystania ze stron serwisu. Przede wszystkim zawierają nazwę strony internetowej swojego pochodzenia, swój unikalny numer, czas przechowywania na urządzeniu końcowym.

3. Operator serwisu (Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu) jest podmiotem zamieszczającym na urządzeniu końcowym swojego użytkownika pliki cookies oraz mającym do nich dostęp.

4. Operator serwisu wykorzystuje pliki (cookies) w celu:

  • dopasowania zawartości strony internetowej do indywidualnych preferencji użytkownika, przede wszystkim pliki te rozpoznają jego urządzenie, aby zgodnie z jego preferencjami wyświetlić stronę;
  • przygotowywania statystyk pomagających poznaniu preferencji i zachowań użytkowników, analiza tych statystyk jest anonimowa i umożliwia dostosowanie zawartości i wyglądu serwisu do panujących trendów, statystyki stosuje się też do oceny popularności strony;

5. Serwis stosuje dwa zasadnicze rodzaje plików (cookies) - sesyjne i stałe. Pliki sesyjne są tymczasowe, przechowuje się je do momentu opuszczenia strony serwisu (poprzez wejście na inną stronę, wylogowanie lub wyłączenie przeglądarki). Pliki stałe przechowywane są w urządzeniu końcowym użytkownika do czasu ich usunięcia przez użytkownika lub przez czas wynikający z ich ustawień.
6. Użytkownik może w każdej chwili dokonać zmiany ustawień swojej przeglądarki, aby zablokować obsługę plików (cookies) lub każdorazowo uzyskiwać informacje o ich umieszczeniu w swoim urządzeniu. Inne dostępne opcje można sprawdzić w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej. Należy pamiętać, że większość przeglądarek domyślnie jest ustawione na akceptację zapisu plików (cookies)w urządzeniu końcowym.
7. Operator Serwisu informuje, że zmiany ustawień w przeglądarce internetowej użytkownika mogą ograniczyć dostęp do niektórych funkcji strony internetowej serwisu.
8. Pliki (cookies) z których korzysta serwis (zamieszczane w urządzeniu końcowym użytkownika) mogą być udostępnione jego partnerom oraz współpracującym z nim reklamodawcą.
9. Informacje dotyczące ustawień przeglądarek internetowych dostępne są w jej menu (pomoc) lub na stronie jej producenta.
10. Bardziej szczegółowe informacje na temat plików (cookies) dostępne są na stronie 
ciasteczka.org.pl